Dalam persekitaran perniagaan hari ini, permintaan terhadap produk dan perkhidmatan yang beretika dan telus semakin meningkat. Antara pendekatan yang paling ketara ialah model perniagaan patuh syariah, yang bukan sahaja menepati prinsip Islam, malah semakin diterima oleh pengguna Muslim dan bukan Muslim yang mencari pilihan lebih bertanggungjawab dari segi sosial dan kewangan.

Jadi, apakah sebenarnya maksud patuh syariah, dan bagaimana sesebuah perniagaan boleh dianggap mematuhinya?

Maksud Patuh Syariah dalam Perniagaan

Secara ringkas, patuh syariah bermaksud setiap urusan dan operasi sesebuah perniagaan selaras dengan prinsip undang-undang Islam. Ia melibatkan pematuhan dari segi produk, perkhidmatan, proses pelaksanaan, sumber bahan mentah, dan amalan pengurusan.

Konsep ini tidak terhad kepada industri kewangan atau makanan sahaja, malah meliputi pelbagai sektor termasuk pelancongan, fesyen, logistik, kosmetik dan banyak lagi.

Prinsip Asas Perniagaan Patuh Syariah

Untuk sebuah perniagaan diklasifikasikan sebagai patuh syariah, beberapa prinsip penting perlu dipatuhi:

1. Larangan Riba (Faedah)

Islam melarang sebarang bentuk keuntungan melalui faedah ke atas pinjaman. Riba dianggap tidak adil kerana ia boleh menindas pihak yang meminjam. Oleh itu, perniagaan atau pembiayaan patuh syariah tidak mengenakan faedah, sebaliknya menggunakan model seperti perkongsian untung rugi atau jual beli dengan keuntungan yang telah ditetapkan.

2. Tiada Gharar (Ketidaktentuan)

Transaksi yang terlalu kompleks, tidak jelas atau melibatkan spekulasi berlebihan dianggap tidak sah. Maklumat mengenai produk, harga, risiko, dan terma perlu dinyatakan dengan telus untuk mengelakkan unsur gharar.

3. Tidak Terlibat dalam Aktiviti Haram

Perniagaan yang terlibat dalam penjualan atau pengedaran produk yang diharamkan oleh syariah seperti alkohol, perjudian, babi, bahan lucah, atau dadah tidak boleh dianggap patuh syariah. Malah, penglibatan tidak langsung melalui rantaian bekalan juga boleh menjejaskan status pematuhan.

4. Amalan Perniagaan yang Etika

Kejujuran, ketelusan, dan kebertanggungjawaban merupakan asas kepada etika Islam dalam perniagaan. Ini termasuk melayan pekerja dan pelanggan dengan adil, mematuhi kontrak, dan tidak menipu dalam urusan jual beli.

5. Agihan Keuntungan Secara Adil

Islam tidak menolak keuntungan, tetapi menekankan agihan yang adil. Dalam pelaburan patuh syariah, keuntungan diagihkan mengikut prestasi sebenar perniagaan dan bukannya kadar faedah tetap yang dijamin.

Contoh Jenis Perniagaan Patuh Syariah

Kewangan Islam

Merangkumi perbankan Islam, takaful, sukuk, dan pembiayaan mikro Islamik. Produk seperti pembiayaan mikro-i ditawarkan tanpa faedah, dan menggunakan model seperti murabahah (jual beli) atau musyarakah (perkongsian modal).

Industri Makanan Halal

Produk mesti bebas daripada bahan haram dan diproses mengikut kaedah yang dibenarkan syarak. Proses penyembelihan, pengendalian, penyimpanan dan logistik juga perlu menepati garis panduan halal.

Fesyen dan Kosmetik Islamik

Merangkumi pakaian yang menepati prinsip menutup aurat dan kosmetik yang bebas alkohol serta bahan daripada haiwan yang tidak disembelih secara halal.

Pelancongan dan Hospitaliti Mesra Muslim

Perniagaan dalam sektor ini menyediakan kemudahan seperti makanan halal, ruang solat, serta dasar yang mematuhi etika Islam, termasuk dasar penginapan untuk pasangan bukan mahram.

Perniagaan Berasaskan Zakat dan Wakaf

Sesetengah perniagaan diwujudkan dengan objektif sosial dan dikendalikan melalui dana zakat atau harta wakaf, khusus untuk membantu golongan asnaf atau membiayai pembangunan masyarakat.

Kelebihan Perniagaan Patuh Syariah

Perniagaan yang mematuhi prinsip syariah boleh menikmati pelbagai kelebihan, antaranya:

  • Meningkatkan keyakinan pelanggan Muslim
  • Menarik pengguna bukan Muslim yang mementingkan nilai etika
  • Berpeluang menembusi pasaran antarabangsa melalui pensijilan halal
  • Menyumbang kepada pembangunan ekonomi yang inklusif dan adil

Perkembangan Terkini Perniagaan Patuh Syariah

​Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, perniagaan patuh syariah di Malaysia telah menyaksikan pertumbuhan yang ketara, mencerminkan peningkatan permintaan terhadap produk dan perkhidmatan yang beretika dan selaras dengan prinsip Islam. Beberapa perkembangan penting termasuk:​

Peningkatan Aset Kewangan Islam

Menjelang akhir 2023, Malaysia mencapai RM3.8 trilion dalam aset kewangan Islam, mengukuhkan kedudukannya sebagai peneraju global dalam sektor ini. Peningkatan ini didorong oleh tumpuan kepada pelaburan beretika dan bertanggungjawab secara sosial.

Pertumbuhan Perbankan Islam

Sektor perbankan Islam di Malaysia terus berkembang, dengan sumbangan sebanyak 46.6% kepada jumlah pembiayaan domestik pada tahun 2024. Pertumbuhan ini dipacu oleh strategi ‘Islamic First’ yang diterapkan oleh institusi kewangan tempatan. 

Peningkatan Minat Pelabur Asing terhadap Sukuk

Terbitan Sukuk Kerajaan Malaysia, dikenali sebagai Malaysian Government Investment Issues (MGII), menarik minat yang semakin meningkat daripada pelabur asing. MGII menawarkan instrumen pelaburan patuh syariah dengan pulangan yang kompetitif, mencerminkan keyakinan terhadap kestabilan pasaran kewangan Islam di Malaysia.

Pengiktirafan Institusi Kewangan Islam Malaysia

Maybank Islamic diiktiraf sebagai Institusi Kewangan Islam Terbaik di Asia oleh Global Finance pada tahun 2024, menonjolkan keupayaan institusi tempatan dalam menawarkan produk kewangan patuh syariah yang inovatif dan berdaya saing.

Inovasi dalam Produk Kewangan Islam

Penyedia perkhidmatan kewangan digital seperti Boost memperkenalkan penyelesaian ‘Buy Now Pay Later’ (BNPL) patuh syariah, menawarkan fleksibiliti pembayaran kepada pengguna sambil mengekalkan pematuhan kepada prinsip syariah.

Perkembangan ini menunjukkan komitmen berterusan Malaysia dalam memperkukuhkan ekosistem perniagaan dan kewangan yang patuh syariah, sejajar dengan permintaan global terhadap produk dan perkhidmatan beretika dan mampan.

Cabaran dalam Mengekalkan Pematuhan

Walaupun terdapat banyak manfaat, mematuhi syariah secara konsisten memerlukan usaha berterusan. Antaranya termasuk:

  • Keperluan untuk pemantauan berterusan dari panel penasihat syariah
  • Memastikan keseluruhan rantaian bekalan mematuhi standard halal
  • Pendidikan berterusan kepada pekerja dan pelanggan mengenai kepentingan pematuhan

Kesimpulan

Memahami maksud patuh syariah dalam konteks perniagaan bukan sahaja penting untuk mereka yang beragama Islam, tetapi juga bagi usahawan yang ingin membina jenama beretika dan mampan.

Dengan peningkatan permintaan global terhadap produk dan perkhidmatan patuh syariah, ini merupakan peluang strategik bagi syarikat untuk memperluas pasaran mereka sambil mengekalkan kepercayaan dan integriti. Tidak kira saiz atau jenis perniagaan anda, prinsip syariah boleh diadaptasi sebagai asas pengurusan yang lebih bertanggungjawab.

Jika anda sedang mencari pembiayaan perniagaan yang selari dengan prinsip Islam, Funding Societies menawarkan pembiayaan mikro patuh syariah yang ringkas dan mudah diakses untuk PKS di Malaysia.